Afbeelding
Paul Klee, entre-mondes
Paul Klee, Versunkene Insel (L'île engloutie), 1923. Donation Geneviève et Jean Masurel. LaM, Villeneuve d'Ascq
Afbeelding
Paul Klee, entre-mondes
Expositie

Van 19 november 2021 to 27 februari 2022

Paul Klee, entre-mondes

Paul Klee, entre-mondes Een entreeticket kopen

Aan het begin van het jaar 2021 opent het LaM een tentoonstelling gewijd aan het werk van Paul Klee (1879-1940). In het permanente fonds van het museum wordt Klee vertegenwoordigd door drie werken afkomstig uit de collectie van Roger Dutilleul en Jean Masurel. Hij is een van de weinige belangrijke kunstenaars binnen de moderne collectie aan wie nog nooit een monografische tentoonstelling werd gewijd. Bij deze gelegenheid belicht het museum zijn werk vanuit een uniek perspectief door de nadruk te leggen op zijn aandacht voor de ‘herkomst van de kunst’.

Aan de hand van een traject dat in vier grote hoofdstukken is verdeeld, blikt de tentoonstelling terug op de manier waarop kindertekeningen, prehistorische kunst, niet-westerse kunst en wat men toen ‘de kunst van gekken’ noemde, Klee in staat hebben gesteld om zijn kunst te vernieuwen en, vooral na het trauma van de Eerste wereldoorlog, ‘tussen twee werelden’ te plaatsen: tussen de zoektocht naar de herkomst ervan en het behoren tot de moderne tijd.

De tentoonstelling Paul Klee, entre deux mondes heeft vorm gekregen in coproductie met het Zentrum Paul Klee in Bern, waar deze te zien zal zijn van 28 mei tot 12 september 2021. Er worden niet minder dan 120 werken gepresenteerd uit de verschillende creatieve periodes van de kunstenaar en een aantal voorwerpen en documenten uit zijn persoonlijke collectie.

Dates :
19.11. 2021 > 27. 02. 2022

Horaires :
du mardi au dimanche de 10 h à 18 h

Tarifs* :
Tarif plein : 10 €
Tarif réduit** : 7 €

*Hors frais de dossier
**Sur présentation d’un justificatif de moins de 3 mois et/ou en cours de validité 
 

Rens. et réservations :
+33 (0)3 20 19 68 51

— ou —

 
Afbeelding
Paul Klee, entre-mondes
Paul Klee, Garten-Plan (Plan de jardin) (détail), 1922. Aquarelle et plume sur papier sur carton, 26,6 x 33,5 cm. Zentrum Paul Klee, Berne
Afbeelding
 Paul Klee, entre-mondes
Paul Klee, 17 Gewürze (17 épices), 1932. Donation Genevière et Jean Masurel. LaM, Villeneuve d'Ascq
Afbeelding
Paul Klee
Paul Klee, Tiere begegnen sich (Des animaux se rencontrent), 1938, 111. Huile et couleur à la colle sur carton sur contreplaqué ; 42 x 50,5 cm. Collection privée en dépôt au Zentrum Paul Klee, Berne
Afbeelding
Paul Klee
Paul Klee, Büste eines Kindes (Buste d'un enfant), 1933, 380. Aquarelle sur coton sur contreplaqué, 50,8 x 50,8 cm. Zentrum Paul Klee, Berne
VAN DE ENE NAAR DE ANDERE WERELD

Klee werd in 1879 in Bern geboren en overleed in Locarno in 1940. Hij twijfelde lang tussen schilderkunst, schrijven en muziek. Uiteindelijk volgt hij een opleiding aan de academie voor beeldende kunst van München, verblijft lang in Italië en brengt twee bezoeken aan Parijs, in 1905 en 1912. Ondanks meerdere artistieke breuken blijft München zijn thuishaven tot de oorlog. Hier ontmoet hij Vassily Kandinsky en de leden van Der Blaue Reiter, een groep kunstenaars die zich onder andere interesseren voor volkskunst en kindertekeningen. Een reis naar Tunesië in 1914 sterkt hem in zijn keuze: “Ik ben één met kleur. Ik ben kunstschilder.”. 

Ondanks deze bevestiging die lange jaren van introspectie kenmerkt, plaatst Klee, een kunstenaar die onophoudelijk twijfelt, zich altijd in een tussenwereld: tussen figuratie en abstractie, tussen schilderkunst en muziek, tussen oosten en westen, tussen praktijk en theorie, tussen gisteren en vandaag. Hij wil het zichtbare niet reproduceren, maar het onzichtbare vormgeven en werkt zijn benadering uit in zijn dagboek en zijn onderwijs. In 1920 komt hij bij Bauhaus, een school voor beeldend kunstenaars die in Weimar is opgericht door de architect Walter Gropius. In de jaren hierna wordt hij opgemerkt door de Franse surrealisten, die in hem een ‘inwendige schilder’ zien volgens de woorden van Antonin Artaud. Kort voor zijn overlijden trekken zijn werken de aandacht van Roger Dutilleul en Jean Masurel, de initiatiefnemers van de collectie moderne kunst van het LaM.

Afbeelding
Paul Klee, entre-mondes
Paul Klee, Bastard (Bâtard), 1939. Donation Livia Klee, Zentrum Paul Klee, Berne
PRIMITIEF GESTAMEL

Net als vele avantgardistische kunstenaars zoekt Klee nieuwe vormen van schilderkunst. Al in 1902, na zijn terugkeer uit Italië, wordt hij zich bewust dat de kunst uit de Oudheid en de Renaissance niet compatibel is met zijn artistieke doelstellingen. Om uit de impasse van de academische regels te komen eniets nieuws te kunnen scheppen, moet hij de ‘oorspronkelijke bron’ identificeren waaruit – volgens de weergaven uit die tijd – elke kunstvorm voortkomt: “Ik zou als een pasgeborene willen zijn, niets weten van Europa, helemaal niets; de schrijvers en de modes niet kennen en bijna primitief zijn” schrijft hij in zijn dagboek.

In een tekst die hij in 1912 opstelde voor een tentoonstelling van Der Blaue Reiter verdedigt hij het “primitieve gestamel van een kunst die we eerder in etnografische musea of thuis, in de kinderkamer zouden aantreffen”. Hij heeft het ook op een welwillende toon over de kunst van “krankzinnigen” die hij “zeer serieus opvat, veel meer dan alle pinacotheken zodra het nu over hernieuwing in de kunst gaat”. Klee verwijst naar vele bronnen om kunst te herdefiniëren als een manier om “te verzamelen wat uit de diepte omhoog borrelt en dit doorgeven”.

Afbeelding
Paul Klee, entre-mondes
Paul Klee, Die Schlangengöttin und ihr Feind (La déesse-serpent et son ennemi), 1940. Collection privée en dépôt au Zentrum Paul Klee, Berne
GEKRUISTE BRONNEN

et traject van de tentoonstelling licht de vier wegen uit die Klee koos om deze ‘dieptes’ te verkennen: gestichtskunst, kindertekeningen, niet-westerse kunst en prehistorische kunst. Zonder dat elk werk specifiek aan een formele bron wordt gekoppeld, opent de tentoonstelling voor het publiek een breed spectrum aan associaties en laat het tussen de verschillende zalen verbanden leggen en zijn eigen interpretatie vormen. Meerdere periodes worden weergegeven via het prisma van de zoektocht naar de herkomst: de context van Der Blaue Reiter in München, die van Dada in Zürich en het surrealisme in Parijs, de jaren onderwijs aan Bauhaus en uiteindelijk de ontvangst van Klee in de Verenigde Staten in de dertiger jaren.

 

OMMISSARISSEN

Sebastien Delot, directeur-conservator van het LaM

Fabienne Eggelhöfer, hoofdconservatrice van het Zentrum Paul Klee, Bern

Jeanne-Bathilde Lacourt, conservatrice belast met moderne kunst in het LaM

 

De tentoonstelling Paul Klee, entre deux mondes wordt gerealiseerd in samenwerking met het Zentrum Paul Klee (Bern). Dit evenement wordt begeleid door een catalogus uitgegeven in het Frans en het Duits bij uitgeverij Flammarion (met teksten van Fabienne Eggelhöfer, Osamu Okuda, Sébastien Delot, Jeanne‑Bathilde Lacourt, Savine Faupin, Christophe Boulanger, Maria Stavrinaki en Morad Montazami).